Persoonsperspectieven: ik, jij, het

Een hulpmiddel om verschillende perspectieven te ontrafelen

Is het je wel eens opgevallen dat we in de taal persoonlijk voornaamwoorden kennen? We noemen ze in het gebruik vaak de 1e -, 2e- en de 3e  persoon.

1e persoon
Het 1e persoonsperspectief verwijst naar de persoon die spreekt, met voornaamwoorden zoals: ik, mij, mijn in het enkelvoud en wij, ons, onze in het meervoud.

2e persoon
Het perspectief van de 2e persoon verwijst naar de persoon tot wie wordt gesproken, met voornaamwoorden zoals: jij, jou in het enkelvoud en jullie, zij , hen in het meervoud.

3e persoon
Het perspectief van de 3e persoon verwijst naar de persoon of het ding over wie of dat waarover wordt gesproken, zoals: hij, hem, zij, haar, het en dat.

Als ik met jou over mijn nieuwe boek (het) praat, ben ik dus de 1e persoon, ben jij de 2e persoon, en is het nieuwe boek  (dat waarover wij praten) de 3e persoon.

Persoonsperspectieven onderscheiden

Ik
De eerste persoon, het ik, verwijst naar mijn perspectief. Hoe ik welke gebeurtenis ook persoonlijk zie en wat ik ervan vind

Jij
De tweede persoon, het jij,  verwijst naar jouw perspectief. Hoe jij, als een ander dan ik, de gebeurtenis ziet.

Het
De derde persoon, dat wat wij beiden ervaren, dat wat plaatsvind, verwijst naar het objectieve feitelijke van iets of een gebeurtenis zoals die is met alles wat er plaatsvind. Als het gaat over iets wat tastbaar is, is het voor ons beiden nog redelijk eenvoudig om dat te benoemen en zijn we het meestal wel eens. Echter het wordt lastiger zodra ‘het’ minder tastbaar is en bijvoorbeeld een gedeelde ervaring of een gebeurtenis betreft. Het kan dan gebeuren dat we hetzelfde hebben meegemaakt maar daar een geheel ander perspectief op hebben, zelfs andere dingen hebben gezien en gehoord (om het over het voelen nog maar niet te hebben).

Zo schrijf ik op dit moment dit stuk tekst, vanuit mijn perspectief, voor jou. Jij leest momenteel vanuit jouw perspectief deze tekst. Dat wat er nu plaatsvind is dat jij dit, wat door mij eerder geschreven is voor jou, nu leest. Het lijkt alsof wij nu met elkaar in gesprek zijn terwijl dat in werkelijkheid niet zo is omdat het moment in tijd waarop ik dit heb geschreven een andere is dan het moment waarop jij deze tekst nu leest.

Voor mij ben ik de 1e persoon, jij de 2e persoon en is de tekst, dat wat ik geschreven heb, de 3e persoon.

Voor jou, als jij dit leest, ben jij de 1e persoon. Ik ben, de ander, de tweede persoon en dan is de tekst die je nu leest de 3e persoon.

Gaan we nu over deze tekst praten dan hebben we het risico dat we elkaar in het gesprek kwijt raken als we niet helder onderscheid kunnen maken tussen mijn en jouw 1e en 2e persoonsperspectief. Mijn waarheid is (gebaseerd op mijn intentie, kennis, ervaring en inzichten) wat ik geschreven heb, om mijn perspectief aan jou over te dragen. Jouw waarheid is wat jij in de tekst gelezen hebt vanuit jouw perspectief. Je kunt alleen maar begrijpen en herkennen wat voor jou al op de een of andere manier bekend is. Ik kan er niet automatisch vanuit gaan dat jij mij begrijpt op de manier zoals ik dat bedoelt heb. Ook al lijkt er sprake te zijn van communicatie, in werkelijkheid ben ik op dit moment niet echt met jou in gesprek. In werkelijkheid voer ik een monoloog. Het kan dus voorkomen dat we elkaar in het geheel niet begrijpen. Als de verwarring nu bij je toeslaat, stel dan gerust je vraag ter verduidelijking. Ik zal daar graag antwoord op geven.

In de training Responsieve communicatie leren we je om je oordeel uit te stellen en om in de schoenen van de ander te gaan staan vanuit het perspectief van die ander. Als je deze training hebt gevolgd, dan heb je ontdekt hoe lastig het is om te doen.  Ook heb je gemerkt hoezeer je je vraagtechnieken nodig hebt om dat ‘in die schoenen van die ander gaan staan’ waar te maken. Het is goed om je te realiseren dat het hier niet een kwestie is van je mening uitzetten. Niets daarvan, ‘wat je vindt mag je houden’. (Het is sowieso onmogelijk om je eigen mening uit te zetten.) Het is slechts een kwestie van je eigen mening opschorten. Je hoeft ook niet bang te zijn dat iemand je mening van je afpakt. Een ander kan slechts invloed op je hebben zodat jij je mening verandert. Wil je elkaar goed kunnen beïnvloeden, wil je samen leren, wil je samen werken en problemen oplossen? Dan is het essentieel om onderscheid te kunnen maken tussen de 3 verschillende persoonsperspectieven zoals hier beschreven.

Het verbreden van de persoonsperspectieven

De 3e persoon (het ‘het’) verwijst naar de objectieve waarheid, die het beste te onderzoeken is door de wetenschap middels kwantitatief en/of kwalitatief onderzoek. Het is wat feitelijk observeerbaar is vanuit het perspectief van de neutrale toeschouwer. In de rol van observator kun je dit ervaren, waarbij het dan essentieel is om al je waarnemingsvelden in te zetten en je oordeel op te schorten.

De 2e persoon kent in contact met elkaar de twee jij-kanten, van de beiden ‘ikken’. Daarmee verwijst het 2e persoonsperspectief ook naar de manieren waarop jij en ik elkaar bejegenen, wat wij elkaar aandoen en of we dat doen met fatsoen, eerlijkheid en respect. Hoe gaan wij er zelf mee om? Wetende dat ik effect op jou heb, houd ik daar rekening mee of niet? Doe ik mijn best om ervoor om te zorgen dat jij mij kunt begrijpen?Verplaats ik mij in jou? Of vertel ik gewoon mijn verhaal en moet jij er verder zelf maar voor zorgen dat jij mij begrijpt? Hebben wij afspraken over hoe we respectvol met elkaar omgaan? Weten we van elkaar wat we van elkaar nodig hebben om elkaar te kunnen begrijpen? Komen we elkaar daarin tegemoet en laten we op die manier merken dat we elkaar respecteren?

Ik ben immers niet alleen een ik, maar in contact met anderen ben ik voor anderen een ‘jij’. Als ‘ander’ heb ik invloed op anderen, net zo goed als anderen invloed op mij hebben. Mijn manier van handelen, als ‘jij’ voor een ander, zegt iets van de manier waarop ik die ander bejegen. De ander is dan de ontvangende “ik”.
Het jij-perspectief heeft hierdoor in meervoud nog een extra effect en geeft vorm aan de “do’s” en “dont’s” van hoe wij met elkaar omgaan, hoe wij elkaar bejegenen en zijn daarmee bepalend voor de cultuur die wij samen vorm geven.  Ze hebben invloed op de verwachtingen die wij al dan niet van elkaar hebben. Veronachtzaam je elkaars jij-perspectief, omdat je alleen vanuit het ik-perspectief zendt, dan heeft dat een negatief effect op het respect-gevoel van de ander. Houd je echter rekening met het jij-perspectief (het ik-perspectief van de ander(en)) dan heeft dat meestal een positief effect op het respect-gevoel van anderen. Ga dit voor jezelf maar na! Denk alleen maar even aan de mensen door wie jij je niet en juist wel gerespecteerd voelt.

Waar het de 1e persoon betreft gaat het over het zelf waarbij zelfexpressie, kunst en schoonheid vanuit het oog van de waarnemer (het ik) schuilt. Vanuit het ‘ik’ geredeneerd kijk en luister ik naar anderen en neem ik hen waar. Mijn ‘ik-perspectief’ van wat ik belangrijk, goed, mooi en juist vind ligt dus als een filter over mijn waarneming van de ander (jij) heen en kleurt die daarom ook altijd. Die ‘ik-filter’ uitzetten is onmogelijk. Door het lezen van dit stuk tekst hoop ik dat je je bewust bent geworden van het feit dat jij, ik en ieder ander allemaal een eigen filter hebben. Door je hiervan bewust te zijn en erop te letten, kun je de kleuring van de filter van jezelf en een ander steeds beter gaan begrijpen. Ook kan het efffect zijn dat je op deze wijze continue je eigen perspectief verder weet te verbreden doordat je door de ogen van anderen steeds meer gaat ontdekken en zien.

Als oefening om hiermee om te gaan is het de grootste uitdaging om een conflict dat je hebt, of hebt gehad, weer in je herinnering te roepen. Door dit formulier te gebruiken en alle vragen te beantwoorden weet ik zeker dat je nieuwe inzichten krijgt. We verbinden hier de STAR-methode met de persoonsperspectieven. Vul in en maak voor jezelf een print en lees het resultaat daarna nog eens rustig door.

Referentie
Wilber, K. (2008). Integrale visie. Ankh-Hermes b.v., Deventer.

4 reacties op Persoonsperspectieven: ik, jij, het

  1. Pingback: De 2beffective®-methode en het Yohari window | Trudyvandenberg's Blog

  2. Pingback: In de schoenen van een ander gaan staan…. hoe lastig is dat? | Trudyvandenberg's Blog

  3. anonemo zegt:

    hun hoort toch niet bij de 2e persoon? want hun is een bezittelijk voornaamwoord. deze zin is fout: hun gaan naar de supermarkt. dan is het: zij gaan naar de supermarkt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s